30 april 2006

Groen van Prinsterer

Guillaume Groen van Prinsterer (Voorburg, 21 augustus 1801 - 19 mei 1876) was een anti-revolutionaire Nederlandse politicus en historicus. Hij was kabinetssecretaris (1829-1836), lid van de Kamer van Grondwetsherziening (1840) en lid van de Tweede Kamer (1849-1857, 1862-1866).

Groen van Prinsterer verzette zich tegen de Franse Revolutie met de daaruit voortkomende liberale ideeën en legde de nadruk op Nederland als een christelijke staat. Een bekend werk van hem is Ongeloof en revolutie.

Het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie is naar Groen van Prinsterer vernoemd.

25 april 2006

Louis Pasteur

Louis Pasteur werd op 27 december 1822 geboren in Dôle, Frankrijk. Hij studeerde scheikunde en biologie en werd in 1854 tot hoogleraar in de scheikunde aan de universiteit van Lille benoemd, totdat hij in 1857 directeur voor natuurwetenschappelijk onderzoek werd aan de École normale supérieure in Parijs.

Pasteur ontwikkelde de theorie dat de oorzaak van veel ziekten ligt bij micro-organismen. Zijn"ziektekiem-theorie" of "microbe-theorie" is één van de belangrijkste ontdekkingen in de medische geschiedenis. Ook introduceerde hij nieuwe concepten als sterilisatie van gereedschappen en wondverbanden.

Hij was de uitvinder van het pasteuriseren, het proces waarbij schadelijke microben in aan bederf onderhevige voedselproducten worden vernietigd door het product kortstondig te verhitten, zonder het product zelf te beschadigen. Tevens ontwikkelde hij een virus-vaccin tegen hondsdolheid.

In 1895 kwam Louis Pasteur te overlijden. Hij werd begraven in de Notre-Dame, maar zijn lichaam werd vrij snel daarna verplaatst naar een crypte in het Pasteur Instituut te Parijs.

24 april 2006

Joost van den Vondel

De ouders van Joost van den Vondel waren afkomstig uit Antwerpen. Zij waren doopsgezind en vluchtten wegens de Contrareformatie naar Keulen, waar in 1587 Joost van den Vondel werd geboren. In 1597 vestigden zij zich in Amsterdam.

Vondel verdiende zijn brood in de kousenhandel die hij van zijn vader had overgenomen. Tijdens deze periode begon hij, als bewonderaar van Seneca, drama's te schrijven. Na de dood van prins Maurits in 1625 schreef hij het treurspel Palamedes. De aanleiding hiertoe was de controverse rond Johan van Oldenbarneveldt en prins Maurits. Vondel moest voor het werk terechtstaan en kreeg een forse boeten van 300 gulden opgelegd. Deze is betaald door Albert C. Burgh, burgemeester van Amsterdam.

In 1641 ging Joost van den Vondel over tot de Rooms-Katholieke Kerk, wat hem veelal niet in dank werd afgenomen.

Tot zijn bekendste werken horen zijn toneelstukken Gijsbrecht van Aemstel en Lucifer.

23 april 2006

Boudicca

Boudicca of Boadicea is vooral bekend als leider van de opstand van de Iceni (een Keltische stam) tegen de Romeinen in het jaar 61.

In de tweede helft van de eerste eeuw werden de Iceni geleid door Prasutagus die een bondgebootschap met Rome had gesloten nadat de Romeinen in 43 met de invasie van Brittannia waren begonnen. Resultaat was dat Prasutagus koning van zijn volk bleef maar ondergeschikt werd aan de Romeinen.

Toen Prasutagus overleed eisten de Romeinen al zijn eigendommen op. Iceense edelen werden hun land ontnomen en hun huizen werden verwoest. Ook Prasutagus' echtgenote Boudicca en hun dochters bleven niet gespaard. Boudicca werd gegeseld en haar dochters verkracht door de Romeinse soldaten.

Boudicca besloot in opstand te komen. Al snel ontstond er tussen de Iceni en andere stammen een coalitie waardoor zij een leger van 100.000 mannen kon verzamelen. De opstand was met de verwoesting van Camolodunum (Colchester), Londinium (Londen) en Veralumium (St Albans) in eerste instantie succesvol voor de Iceni. In deze steden vielen tussen de zeventig en tachtigduizend doden.

Uiteindelijk werden de rebellen door de Romeinen verslagen. De locatie waar dit gebeurde is onbekend, men vermoedt in de huidige West Midlands. Boudicca pleegde volgens sommige bronnen zelfmoord, maar zeker is dat niet. De legende bestaat dat ze begraven ligt onder een van de perrons van het Londense station Kings Cross.

22 april 2006

Sophie van Württemberg

Sophia Frederika Mathilde van Württemberg werd op 17 juni 1818 geboren in Stuttgart, als dochter van koning Willem I van Württemberg en grootvorstin Catharina Paulowna van Rusland, die een dochter was van tsaar Paul I. Kort na de geboorte van Sophie overleed haar moeder, waarna ze door haar tante Catharina van Württemberg werd opgevoed.

Op 18 juni 1839 trouwde ze met Willem, prins van Oranje, de latere koning Willem III. Het paar vestigde zich in Paleis Noordeinde en kreeg drie kinderen: Willem, Maurits en Alexander. Het huwelijk bleek echter geen succes. In intellectueel opzicht was Sophie veruit de meerdere van haar echtgenoot die bovendien buitenechtelijke relaties aanknoopte. Sophie probeerde van hem te scheiden maar met een beroep op het landsbelang werd dit geweigerd. Vanaf 1855 leefde het paar feitelijk gescheiden van tafel en bed. De zomers bracht koningin Sophie door op Huis ten Bosch waar zij op 58-jarige leeftijd overleed.

21 april 2006

Dante Alighieri

Durante degli Alighieri, beter bekend als Dante (Florence, 29 mei 1265 - Ravenna 13/15 september 1321) is de meest vermaarde Italiaanse dichter uit de geschiedenis. Zijn bekendste werk is La Divina Commedia, waarin een verbeelding wordt gegeven van Hel (Inferno), Vagevuur (Purgatorio) en Paradijs (Paradiso).

Zijn leven lang is hij verliefd gebleven op de onbereikbare Beatrice, een getrouwde vrouw, die hij slechts twee keer in zijn leven zag en in La Divina Commedia een rol vervult. Ondanks zijn liefde voor Beatrice was hij vader van meerdere kinderen.

In 1302 werd hij uit Florence verbannen door zijn politieke tegenstanders, de Zwarte Welfen. Dit omdat Dante, als Witte Welf, een mildere politieke koers voerde, gericht op een andere verhouding van kerkelijke en wereldlijke macht. Dante stierf in 1321 in Ravenna, waar hij begraven ligt.

20 april 2006

Hiëronymus van Alphen

Hiëronymus van Alphen werd geboren op 8 augustus 1746 te Gouda en is vooral bekend als dichter. Toen hij vier jaar oud was stierf zijn vader, waarna hij samen met zijn moeder verhuisde naar Utrecht. In Leiden studeerde hij rechten en letteren en bekeerde zich aldaar tot een piëtistische vorm van het christendom. In 1768 werd hij advocaat in Utrecht en in 1772 trouwde hij met Johanna Maria van Goens die bij de geboorte van hun derde kind, drie jaar later, overleed. In 1780 werd Van Alphen procureur-generaal en hertrouwde met Catharina Geertruyda van Valkenburg, met wie hij nog twee kinderen kreeg. In 1789 werd hij in Leiden benoemd tot stadspensionaris en vier jaar later tot Thesaurier-Generaal van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Toen de Republiek in 1795 instortte legde Van Alphen als overtuigd Orangist zijn functie neer.

Als dichter werd hij vooral bekend om zijn bundel Kleine Gedigten voor kinderen. Voor volwassenen schreef hij hoofdzakelijk vrome poëzie en kunsttheoretische en religieuze beschouwingen.

Van Alphen overleefde naast zijn eerste vrouw twee zoons, een kleinzoon en een schoondochter. In 1803 overleed hij zelf aan een beroerte. In 1807 kwamen zijn tweede vrouw en een dochter om bij de grote kruitramp in Leiden.

19 april 2006

Marco Polo

Marco Polo werd geboren op 15 september 1254. In 1260 vertrokken zijn vader, Nicolo Polo, en zijn oom, Maffeo Polo, op een handelsreis. In 1265 kwamen zij, via o.a. Constantinopel, aan in het Rijk der Mongolen. Na terugkomst in Venetië (1269) vertrok het paar in 1271 nogmaals naar het oosten en nam dit keer Marco mee. In 1292 verlieten ze het rijk en kwamen in 1295 weer aan in Venetië.

In 1298 werd Marco Polo gevangen genomen tijdens een oorlog tussen Venetië en Genua. Tijdens zijn krijgsgevangenschap in Genua leerde hij de schrijver Rustichello van Pisa kennen die zijn verhalen in boekvorm opschreef. Het boek getiteld Il Milione werd wereldberoemd en heeft later Columbus geïnspireerd tot het maken van zijn ontdekkingsreizen.

In de zomer van 1299 werd hij vrijgelaten en bij terugkomst in Venetië trouwde hij met Donata Badoer. Het echtpaar kreeg drie dochters. Tot aan zijn dood in 1324 bleef hij in Venetië.

18 april 2006

Marie Curie

Marie Curie werd als Maria Salomee Sklodowska geboren in Warschau, Polen. Aan de Sarbonne in Parijs studeerde ze scheikunde en natuurkunde waarna ze de eerste vrouwelijke docent aan deze universiteit werd. Aan de Sarbonne ontmoette ze de docent Pierre Curie, met wie ze in het huwelijk trad.

Samen met haar echtgenoot bestudeerde ze radioactieve materialen, met name uraniumerts, en won in 1903 als eerste vrouw de Nobelprijs voor de natuurkunde. Acht jaar later ontving ze opnieuw een Nobelprijs. Dit keer voor de scheikunde.

In 1934 overleed ze aan leukemie, die vrijwel zeker is ontstaan doordat zij door haar werk aan een ernome stralingsdosis is blootgesteld.

Een jaar na haar dood kreeg haar oudste dochter, Irene Joliot-Curie, een Nobelprijs voor de scheikunde.

17 april 2006

Thomas More

Thomas More (Londen, 7 februari 1478 - Tyburn, 6 juli 1535) was een Engels humanist en staatsman. Hij werd beroemd door zijn boek Utopia, waarin hij zich afzet tegen het economische en politieke beleid van Engeland.

In 1504 werd hij lid van het engelse Lagerhuis. Uit zijn huwelijk met Jane Colt, rond dezelfde tijd, kreeg hij drie dochters en een zoon. Erasmus verbleef geregeld bij More en schreef er het aan More opgedragen Lof der zotheid. In 1510 werd More rechter en kort daarna undersheriff van Londen. In 1511 hertrouwde hij met Alice Middleton.

In 1518 werd hij lid van de Privy Council en secretaris van koning Hendrik VIII. In 1521 werd hij in de adelstand verheven (Sir Thomas More) en benoemd tot onderschatbewaarder. In 1529 werd hij Lord Chancellor.

Toen koning Hendrik zich in 1528 wilde laten scheiden van Catharina van Aragón protesteerde More. In 1534 eiste Hendrik dat alleen troonopvolging door de kinderen van Anna Boleyn als wettig zou worden erkend. More wilde hier niet aan omdat men hiermee de ongeldigheid van Hendriks huwelijk met Catharina van Aragón moest erkennen en het gezag van Rome over de Engelse kerk afwijzen. Op 17 april 1534 werd hij daarom in de Tower opgesloten. Toen hij weigerde de Act of Supremacy te erkennen, werd dit uitgelegd als hoogverraad waarop hij ter dood werd veroordeeld en onthoofd.

In 1886 werd More zalig verklaard door paus Leo XIII.

16 april 2006

Rembrandt van Rijn

Rembrandt Harmenszoon van Rijn werd op 15 juli 1606 geboren in Leiden. Hij kwam uit een gezin van negen kinderen en was de zoon van een molenaar en een bakkersdochter. Hij bezocht de Latijnse school en werd op 14-jarige leeftijd ingeschreven aan de Universiteit van Leiden. Het bleef echter bij een inschrijving.

In 1621 ging hij achtereenvolgens in de leer bij de Leidse historieschilder Jacob van Swanenburgh en bij de beroemde schilder Pieter Lastman. Hierna opende hij zelf een atelier in Leiden en nam vanaf 1627 zijn eerste leerlingen aan.

In 1634 trouwde hij met Saskia van Uylenburgh. Hun eerste drie kinderen stierven vlak na de geboorte. In 1641 kregen ze een zoon, Titus. Niet lang daarna stierf Saskia. Rond 1645 werd Hendrickje Stoffels, zijn huishoudster, zijn geliefde. Zij kregen een dochter, Cornelia, naar de moeder van Rembrandt.

Rembrandt wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste Nederlandse schilder van de 17e eeuw. In totaal vervaardigde hij ongeveer 600 schilderijen, 300 etsen en 2000 tekeningen. Zo'n 100 schilderijen zijn zelfportretten. Ook zijn moeder, zijn vrouw, zoon Titus en Hendrickje Stoffels zijn vaak nadrukkelijk in zijn schilderijen aanwezig. Enkele van zijn beroemde werken zijn De Anatomische Les van Dr. Nicolaes Tulp, De Samenzwering van Claudius Civilis en niet te vergeten de Nachtwacht.

Rembrandt overleefde zowel Hendrickje als Titus. Hijzelf stierf op 4 oktober 1669 in Amsterdam en werd begraven in de Westerkerk, in een onbekend graf.

15 april 2006

Belle van Zuylen

Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken, beter bekend als Belle van Zuylen of Isabelle de Charrière, werd op 20 oktober 1740 geboren in Slot Zuylen bij Utrecht.

Al op jonge leeftijd werd ze geprezen om haar brieven en onderscheidde ze zich door haar intelligentie en intellectuele nieuwsgierigheid. Op twintigjarige leeftijd publiceerde ze anoniem haar eerste novelle, Le Noble, waarin ze zich op een ironische manier verzette tegen de vooroordelen van haar stand.

Op 17 februari 1771 trouwde ze met Charles-Emmanuel de Charrière. Het echtpaar vestigde zich op Le Pontet, bij Colombier, Zwitserland waar haar schrijfcarrière pas echt begon. Ze schreef romans, brochures, toneelstukken en opera's.

Op 27 december 1805 overleed ze op Le Pontet. Ze werd vijfenzestig jaar oud.

14 april 2006

Johann Sebastian Bach

Johann Sebastian Bach werd op 21 maart 1685 geboren in Eisenbach, Duitsland. Al op jonge leeftijd kreeg hij van zijn vader vioolles en van de kerkorganist van Eisenbach orgelles. In 1695 stierven kort na elkaar zijn beide ouders waarna de tienjarige Bach bij een oudere broer in Ohrdruf werd ondergebracht. Van hem kreeg hij orgel- en klavecimbelles.

Op zijn achttiende vond hij werk in Weimar in het koninklijk orkest waarna hij organist werd in Arnstadt. In 1707 vertrok hij naar Mülhausen. In datzelfde jaar trouwde hij met zijn nicht Maria Barbara Bach. Na een jaar keerde hij terug naar Weimar, waar hij negen jaar zou blijven. In deze periode componeerde hij zijn eerste belangrijke werken.

In 1717 werd hij kapelmeester aan het hof van prins Leopold in Anhalt-Köthen. In de 6 jaar die hij daar werkte schreef hij stukken voor kamerorkesten en solo-instrumenten waaronder de beroemde Brandenburgse Concerten.

Bachs eerste vrouw, bij wie hij 7 kinderen had, stierf in 1720. Het jaar daarop trouwde hij met de zangeres Anna Magdalena Wilcken, bij wie hij 13 kinderen kreeg. Van de in totaal 20 kinderen die Bach kreeg, zijn er 10 als zuigeling of kind overleden.

In 1723 verhuisde hij naar Leipzig waar hij de rest van zijn leven zou blijven. Hij werd koormeester van de Thomaskerk en componeerde hier onder meer de Mattheüs Passion en de Johannes Passion. In 1749 kreeg hij last van staar en stierf in 1750 op 65 jarige leeftijd, blind.

13 april 2006

William Shakespeare

William Shakespeare werd in april 1564 geboren in de stad Stratford-upon-Avon, Engeland. Op 18-jarige leeftijd trouwde hij met de zeven jaar oudere Anne Hathaway. Samen kregen zij twee dochters (Sussanah en Judith) en een zoon (Hamnet).

Hij werd acteur, schrijver en uiteindelijk mede-eigenaar van een toneelgezelschap genaamd The Lord Chamberlain's Men. In de jaren dat hij in Londen woonde en werkte werd hij een rijk man. Aan het eind van 1613 besloot hij terug te keren naar Stratford. Drie jaar later stierf hij aldaar op 52-jarige leeftijd.

Shakespeare schreef komedies, tragedies and historische stukken. Zijn bekendste werk is ongetwijfeld Hamlet, met de beroemde zinsnede: 'to be, or not to be.'